چرخ خیاطی یک دستگاه مکانیکی دقیق است که از قطعات مختلفی تشکیل شده و هرکدام نقشی تعیین‌کننده در کیفیت دوخت دارند. هنگام انتخاب یا خرید یک چرخ خیاطی، شناخت این اجزا اهمیت زیادی دارد؛ زیرا برخی از آن‌ها مانند سیستم دوخت، مکانیزم ماسوره و ماکو، تنظیم‌کننده‌های نخ و موتور دستگاه می‌توانند مستقیماً روی قیمت چرخ خیاطی تأثیر بگذارند. در ادامه به معرفی کامل اجزای اصلی چرخ خیاطی می‌پردازیم.

دکمه روشن و خاموش چرخ خیاطی

دکمه پاور تنها یک کلید ساده نیست؛ بلکه کنترل‌کننده اصلی شروع و توقف عملکرد دستگاه است. در بیشتر مدل‌ها این کلید در سمت راست بدنه قرار دارد، اما بسته به نوع چرخ—خانگی یا صنعتی—محل قرارگیری آن ممکن است کمی متفاوت باشد. آشنایی دقیق با محل قرارگیری این دکمه، اولین گام استفاده صحیح از چرخ خیاطی است.

جایگاه مخصوص قرقره چرخ خیاطی

در بالای چرخ خیاطی معمولاً یک میله فلزی یا پلاستیکی باریک وجود دارد که قرقره روی آن قرار می‌گیرد. نخ از این نقطه به‌سمت مسیر هدایت نخ حرکت می‌کند. این بخش بسته به مدل دستگاه ممکن است قابلیت چرخش یا قفل شدن داشته باشد.

ماسوره‌پرکن چرخ خیاطی

در کنار پین قرقره، قطعه‌ای کوچک و کاربردی به نام «ماسوره‌پرکن» دیده می‌شود. با قرار دادن ماسوره روی این پایه و انتقال نخ از قرقره، ماسوره برای دوخت آماده می‌شود. عملکرد صحیح این بخش تأثیر زیادی بر کیفیت نخ زیر دارد.

جایگاه هدایت نخ در چرخ خیاطی

برای اینکه نخ مسیر درست خود را طی کند، از یک قطعه فلزی کوچک در بالای دستگاه عبور داده می‌شود. این قطعه مسیر نخ را از قرقره به سمت ماسوره و سوزن هدایت می‌کند و از پیچیدن یا گره خوردن نخ جلوگیری می‌کند.

دکمه‌های تنظیم دوخت

این دکمه‌ها یا ولوم‌ها میزان طول دوخت، نوع کوک (زیگزاگ، ساده، پس‌دوز و…) و جهت دوخت را مشخص می‌کنند. محل قرارگیری این دکمه‌ها در برندهای مختلف متفاوت است.
اگر قصد آشنایی با انواع کوک دارید، پیشنهاد می‌شود به موضوع تفاوت چرخ خیاطی کامپیوتری و مکانیکی نیز نگاهی بیندازید.

اهرم بالابرنده نخ

این اهرم معمولاً در جلوی چرخ قرار دارد و مسیر صحیح عبور نخ روی آن چاپ شده است. عبور نخ از این قسمت باعث می‌شود کشش یکنواخت‌تری ایجاد شود و حرکت سوزن دقیق‌تر صورت گیرد.

دکمه تنظیم کشش نخ

این بخش یکی از مهم‌ترین قطعات چرخ خیاطی است. کشش نخ اگر زیاد باشد، سوزن کج می‌زند و اگر کم باشد، نخ روی پارچه حلقه‌حلقه می‌شود. با تنظیم مناسب این صفحه—که معمولاً در کنار اهرم بالابرنده قرار دارد—می‌توان دوختی تمیز و بدون ایراد داشت.
برای مشکلات مربوط به سفت یا شل بودن نخ، مطالعه مقاله چرا چرخ خیاطی صدا می‌دهد؟ می‌تواند مفید باشد.

پیچ نگهدارنده سوزن چرخ خیاطی

این پیچ فلزی دقیقاً زیر بازوی چرخ قرار دارد و سوزن توسط آن محکم می‌شود. اگر سوزن درست بسته نشود، دوخت نامنظم، پارگی نخ یا شکستن سوزن رخ می‌دهد. این پیچ باید همیشه محکم و صحیح باشد.

پایه دوخت چرخ خیاطی

پایه دوخت شبیه یک اسکی کوچک است و کار نگه‌داشتن پارچه زیر سوزن را انجام می‌دهد. نوع پایه بسته به نوع دوخت متفاوت است: پایه زیپ، پایه دکمه‌دوز، پایه تکه‌دوزی و… . این پایه جزء قطعات مصرفی چرخ خیاطی محسوب می‌شود.

اهرم پایه دوخت

این اهرم در پشت یا کنار سوزن قرار دارد و برای بالا بردن یا پایین آوردن پایه دوخت استفاده می‌شود. هر بار که می‌خواهید پارچه را جابه‌جا کنید، باید این اهرم را بالا یا پایین ببرید.

صفحه سوزن چرخ خیاطی

صفحه سوزن یک صفحه فلزی صیقلی است که زیر سوزن قرار دارد. این صفحه مسیر ورود سوزن به پارچه را مشخص می‌کند و به تثبیت پارچه کمک می‌کند. وجود شیارهای اندازه‌گیری روی این صفحه، به دوخت دقیق‌تر کمک می‌کند.

کارپیشبر چرخ خیاطی

کارپیشبر قطعه‌ای فلزی با دندانه‌های ریز است که زیر پارچه قرار دارد و هنگام دوخت، پارچه را به جلو هدایت می‌کند. اگر کارپیشبر درست عمل نکند، پارچه جمع شده یا به‌درستی حرکت نمی‌کند.

ماسوره و ماکو

ماسوره، نخ زیرین دوخت را تأمین می‌کند و درون ماکو قرار می‌گیرد. ماکو یکی از مهم‌ترین قطعات دستگاه است و تنظیم نبودن آن می‌تواند باعث جمع شدن نخ زیر، گره خوردن نخ و حتی گیر کردن سوزن شود.