خراب شدن چرخ خیاطی یکی از بدترین اتفاقاتی است که میتواند روند کار شما را متوقف کند. اغلب، این مشکلات ناشی از تنظیمات نادرست یا استفاده از قطعات نامناسب هستند و نه نقص فنی جدی. ما در ادامه، متداولترین علل را بررسی کردهایم.
یکی از آزاردهندهترین اتفاقات، مواجه شدن با تودهای از نخهای گره خورده در زیر پارچه است. این مشکل که اغلب به عنوان “آشیانه پرنده” (Bird’s Nesting) شناخته میشود، تقریباً همیشه ناشی از مشکلات نخکشی یا تنظیم کشش نخ است.
دلایل اصلی گره خوردن نخ زیر پارچه:
نخکشی نادرست سوزن: شایعترین دلیل. اگر نخ از یکی از دیسکهای کشش (Tension Discs) یا اهرم هدایتکننده نخ (Take-up Lever) به درستی عبور نکرده باشد، کشش کافی اعمال نمیشود و نخ بالایی زیادی در زیر پارچه جمع میشود.
اهرم پایه دوخت (Presser Foot) پایین نیست: اگر اهرم پایه بالا باشد، دیسکهای کشش آزاد هستند. اگر در این حالت چرخ را نخ کنید، به محض پایین آوردن اهرم، نخ شل میشود و گره میخورد. همیشه با اهرم بالا نخکشی کنید و سپس برای دوخت آن را پایین بیاورید.
بوبین (ماکو) نادرست: نخ قرقره پایینی (بوبین) به درستی در ماکو قرار نگرفته یا فشار ماکو (Tension Case) نامناسب است.
استفاده از نخ با وزن متفاوت: استفاده از نخ ضخیم در بالا و نخ نازک در پایین، یا برعکس، باعث میشود سیستم کشش نتواند تعادل مناسب را برقرار کند. همیشه از نخ یکسان یا با وزن بسیار نزدیک استفاده کنید.
راهحل گام به گام:
آزاد کردن پارچه: ابتدا چرخ را خاموش کرده و با دقت، نخهای جمع شده را قیچی کنید تا پارچه و نخ به آرامی از زیر پایه آزاد شوند. هرگز پارچه را به زور نکشید.
بررسی و نخکشی مجدد: نخ بالایی را کاملاً خارج کرده و با استفاده از دفترچه راهنما، دوباره آن را نخ کنید. حواستان به اهرم بالا بودن پایه باشد.
بررسی بوبین و ماکو: بوبین را از ماکو خارج کنید. مطمئن شوید نخ در شیار کششی ماکو قرار گرفته و آزادانه اما با کمی مقاومت (کشش) خارج میشود.
تست دوخت: روی یک پارچه باطله، با تنظیمات کشش استاندارد (معمولاً ۴ تا ۵) تست کنید. اگر مشکل ادامه داشت، کشش را یک درجه افزایش دهید.
مشکلات سوزن چرخ خیاطی: شکستگی، خمیدگی و دوختهای پرشی
سوزن، قلب تپنده دوخت است. هرگونه آسیب یا استفاده از سوزن نامناسب، مستقیماً به کیفیت دوخت و سلامت چرخ خیاطی شما آسیب میزند.
علت شکستن یا خم شدن مکرر سوزن
شکستن سوزن نه تنها خطرناک است، بلکه نشاندهنده یک مشکل اساسی در روند دوخت یا تنظیمات چرخ است.
دلایل اصلی شکستن سوزن:
زمانبندی قلاب (Hook Timing) نامناسب: اگر قلاب زیرین (که نخ را میگیرد) در زمان نادرست نسبت به سوزن حرکت کند، با آن برخورد کرده و باعث شکستن آن میشود. این مشکل نیاز به تعمیرکار متخصص دارد.
سوزن کند یا خم شده: سوزنهای کند یا آسیبدیده هنگام برخورد با پارچه یا صفحه سوزن (Needle Plate) میشکنند. قانون طلایی: بعد از ۸ ساعت دوخت یا شروع هر پروژه بزرگ، سوزن را تعویض کنید.
کشیدن پارچه به زور:هرگز پارچه را هنگام دوخت نکشید. بگذارید دندانههای کارپیشبر (Feed Dogs) کار خود را انجام دهند. کشیدن پارچه باعث خم شدن سوزن و برخورد آن با پاشنه پایه یا قلاب (Hook) زیرین میشود.
انتخاب سوزن نامناسب: دوختن پارچه ضخیم (مانند جین یا چرم) با سوزن نازک، یا بالعکس، باعث آسیب به سوزن و پارچه میشود. (به بخش انتخاب سوزن رجوع کنید).
نصب نادرست سوزن: قسمت صاف ته سوزن (Shank) باید کاملاً در جهت درست و تا انتها در جای خود محکم شده باشد.
پرش از دوخت (Skipped Stitches) و عدم تشکیل کوک
وقتی چرخ کوک نمیزند یا بین دوختها فاصله میافتد، معمولاً به سوزن یا کشش مربوط است.
دلایل پرش از دوخت:
سوزن کند یا اشتباه: برای پارچههای کشی (ژرسه، تریکو) باید از سوزنهای سرگرد (Ball Point) استفاده کرد. سوزنهای استاندارد بافتهای کشی را سوراخ نمیکنند، بلکه آن را میشکافند و باعث پرش کوک میشوند.
نصب اشتباه سوزن: اگر سوزن یک میلیمتر بالاتر یا پایینتر نصب شده باشد، قلاب زیرین نمیتواند حلقه نخ را در زمان مناسب بگیرد و دوخت انجام نمیشود.
سرعت زیاد: دوختن پارچههای ضخیم یا حساس با سرعت بالا، میتواند باعث خم شدن لحظهای سوزن و پرش از دوخت شود.
ناهنجاریهای پارچه و دوخت: موجدار شدن یا جمع شدن
مشکلات مربوط به بافت پارچه معمولاً به تنظیمات چرخ یا نحوه کار با آن برمیگردد.
موجدار شدن پارچههای کشی و ظریف
دوخت درزهای پارچههای بافتنی یا کشی (Knit Fabrics) میتواند یک چالش باشد. موجدار شدن لبه درزها یا کش آمدن پارچه، نتیجه تنظیمات نامناسب است.
دلایل و راهکارها:
فشار پایه دوخت زیاد: فشار بیش از حد پایه روی پارچههای نازک یا کشی، باعث کش آمدن بیش از حد بافت میشود. راهکار: اگر چرخ شما قابلیت تنظیم فشار پایه دارد، آن را کم کنید (Low Pressure Setting).
عدم استفاده از پایه مخصوص:
پایه ضخیمدوزی (Walking Foot): این پایه به طور همزمان به کارپیشبر بالایی و پایینی کمک میکند تا لایههای پارچه با سرعت یکسان حرکت کنند و از کش آمدن جلوگیری شود.
پایه کشی (Roller Foot) یا پایه تفلون (Teflon Foot): برای پارچههای چسبنده یا بسیار ظریف.
فشردهسازی درز (Differential Feed): در چرخهای سر دوز (Overlocker/Serger)، میتوان تنظیمات فید دیفرانسیلی را تغییر داد تا پارچه در حین دوخت جمع نشود (Stretch out) یا کشیده شود (Gathering).
تکنیک دوخت: هنگام دوخت، وزن پارچه را رها نکنید تا از میز آویزان شود. این کار باعث کشیدگی میشود. وزن پارچه را روی میز نگه دارید.
دوخت درشت یا دوخت نزدن چرخ خیاطی
اگر چرخ شما کوکهای بسیار بلند میزند یا اصلاً دوختی انجام نمیدهد، ابتدا دو چیز را بررسی کنید:
تنظیم طول کوک: دکمه یا اهرم تنظیم طول کوک (Stitch Length) را بررسی کنید. شاید به صورت تصادفی روی حالت دوخت بسیار بلند یا حتی حالت دوخت آزاد (Free Motion Quilting) تنظیم شده باشد.
نصب صحیح سوزن: همانطور که در بخش قبل گفته شد، نصب سوزن در بالاترین نقطه خود، برای درگیری صحیح با قلاب حیاتی است.
نگهداری و تمیزکاری: نادیده گرفتن دشمن اصلی سلامت چرخ خیاطی
بیش از نیمی از علل خرابی چرخ خیاطی، به مشکلات نگهداری، روغنکاری و تجمع پرز و گرد و غبار برمیگردد.
تجمع پرز و الیاف در ماکو و کارپیشبر
پرز و خرده نخها (Lint) در سیستم ماکو، به ویژه در اطراف قلاب و دندانههای کارپیشبر، جمع شده و مانند یک ترمز عمل میکنند.
اثرات تجمع پرز:
سخت شدن حرکت: چرخ به سختی میچرخد و به اصطلاح “گیرپاژ” میکند.
مشکلات کشش نخ: پرزهای انباشته شده باعث میشوند نخ به راحتی از شیار ماکو خارج نشود و کشش آن افزایش یابد، در نتیجه نخ بالایی گره میخورد.
کاهش کارایی کارپیشبر: دندانههای پوشیده از پرز نمیتوانند پارچه را به درستی به جلو بکشند و در نتیجه دوخت درجا میزند یا نامنظم میشود.
راهحل:
تمیزکاری منظم: هر ۱۰ تا ۱۵ ساعت کارکرد، صفحه سوزن را باز کرده، ماکو را خارج کنید و با استفاده از بُرس مخصوص تمیزکاری (Broom) که همراه چرخ است، تمام پرزها را خارج کنید. هرگز از هوای فشرده (Air Compressor) استفاده نکنید، زیرا پرزها را عمیقتر به داخل دستگاه میراند.
روغنکاری: پس از تمیزکاری، طبق دفترچه راهنما، نقاط مشخص شده (معمولاً در اطراف محفظه ماکو و قلاب) را با روغن مخصوص چرخ خیاطی روغنکاری کنید.
مشکل یکسان نبودن فشار قرقره (بوبین)
اگر نخ بوبین به دلیل ساییدگی یا مشکلات دیگر، کشش درستی نداشته باشد، تعادل دوخت (که نخ بالایی و پایینی به طور مساوی در وسط پارچه گره میخورند) به هم میخورد.
دلایل و راهحل:
بریدگی یا ساییدگی ماکو پلاستیکی: اگر از ماکوهای پلاستیکی استفاده میکنید، ممکن است به مرور زمان ساییده شوند یا نخ، شیارهایی روی آن ایجاد کند که جریان نخ را مختل میکند. راهحل: ماکوهای فرسوده یا آسیبدیده را تعویض کنید.
آسیب به فنر کششی ماکو (Tension Spring): اگر ماکو فلزی است، فنر کوچک کشش ممکن است خم شده یا کثیف باشد. راهحل: با یک پیچگوشتی کوچک، پیچ تنظیم کشش روی ماکو را تنظیم کنید یا فنر را تمیز کنید.
تنظیمات و تکنیکهای خاص برای رفع ایرادات دوخت
برخی از مشکلات چرخ خیاطی مستقیماً به تنظیمات و نحوه شروع و پایان دوخت مربوط میشوند.
پایین آمدن سوزن بدون نخ و شروع نامناسب دوخت
اگر سوزن برای شروع دوخت در وضعیت مناسب نباشد، ممکن است کوک اول به درستی تشکیل نشود.
موقعیت شروع: قبل از نخ کردن سوزن، همیشه دسته چرخ را با دست خود در جهت صحیح دوخت بچرخانید تا سوزن در بالاترین نقطه خود (Upper Dead Center) قرار گیرد.
قفل شدن نخ: اگر چرخ را در جهت معکوس بچرخانید، نخ در داخل ماکو پیچیده شده و قفل میشود. همیشه فقط در جهت صحیح (به سمت خودتان) دسته را بچرخانید.
جمع شدن نخ در ابتدا یا انتهای درزها
این مشکل، که اغلب هنگام شروع یا پایان درزها رخ میدهد، ناشی از عدم تثبیت نخ است.
راهحلهای رفع گره خوردن نخ در انتهای درز:
روش دم بلند: پس از نخکشی چرخ، نخهای بالا و پایین را به اندازه ۱۵ سانتیمتر بلند نگه دارید و در شروع دوخت، آنها را به سمت عقب و زیر پایه هدایت کنید. این کار به تثبیت دوختهای اولیه کمک میکند.
شروع با کوکهای پشتی (Backstitching): در شروع درز، ۳ تا ۴ کوک رو به جلو بزنید، سپس ۳ تا ۴ کوک معکوس (بست زدن) بزنید و بعد به دوخت ادامه دهید. این کار باعث میشود انتهای نخ تثبیت شده و توده نخ جمع نشود.
فاصله از لبه: برای شروع دوخت، چند میلیمتر از لبه پارچه فاصله بگیرید و سپس شروع به دوخت کنید. این فضا به سیستم کارپیشبر فرصت میدهد تا پارچه را قبل از تشکیل کوک، به درستی درگیر کند.
چه زمانی نیاز به تعمیرکار متخصص دارید؟ (سرویس دورهای)
اگرچه بسیاری از علت خرابی چرخ خیاطی با راهکارهای بالا قابل حل هستند، برخی مشکلات جدیتر نیاز به ابزار و دانش فنی دارند.
تایمینگ بهم ریخته (Timing Off): اگر سوزن مکرراً میشکند یا پرش کوک اتفاق میافتد و مطمئن هستید که از سوزن صحیح و نخکشی درست استفاده کردهاید، به احتمال زیاد “زمانبندی قلاب” (Hook Timing) بهم ریخته است.
صدای غیرعادی: هرگونه صدای تق تق بلند، ساییدگی فلز روی فلز، یا لرزش شدید میتواند نشاندهنده شکستن یا جابهجایی قطعات داخلی باشد.
بوی سوختگی: در چرخهای الکترونیکی، بوی سوختگی ممکن است نشاندهنده آسیب به موتور یا سیمپیچها باشد و باید فوراً چرخ خاموش و بررسی شود.
